Khuyến học hay có tựa
khác là “những bài học về tinh thần độc lập tự cường của người dân Nhật Bản” được
viết bởi học giả Fukuzawa Yukichi.
Đôi nét về tác giả và
quyển sách khuyến học:
- Nói tới Fukuzawa,
không người dân Nhật nào là không biết. Họ nói về ông như bậc khai quốc công thần
của Nhật Bản, hình ảnh của ông được in trên tờ tiền có mệnh giá cao nhất, tờ mười
nghìn yên. Ông được mệnh danh là Voltaire của Nhật Bản, là người khai sáng ra
tinh thần quốc dân Nhật Bản.
- Khuyến học được
ông viết vào 1872-1876, là tác phẩm có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến công chúng
Nhật Bản. Khi mới được in lần đầu, cuốn sách có số ấn bản kỷ lục là 3,4 triệu bản
trong khi dân số Nhật Bản lúc đó khoảng 35tr người. Kể từ đó đến nay, cuốn sách
được tái bản liên tục.
Xuyên suốt trong cuốn
sách, tác giả đề cập đến mục đích thực sự của việc học và tinh thần thực học. Với
những tư tưởng tiến bộ, tác phẩm như một nhát chém đanh thép đánh vào những tư tưởng
lạc hậu, chế độ cũ kĩ thời bấy giờ. Những tư tưởng của ông như:
- Trời không sinh
ra để người trên người, tất cả mọi người đều bình đẳng. Khác biệt là do sự học
- Mục đích thực sự
của việc học.
…
là những điều khiến ta
kinh ngạc và thật sự đáng học hỏi.
Bối cảnh xã hội Nhật Bản thời bấy giờ với những
thói hư tật xấu cũng giống như tình hình Việt Nam hiện tại. Rồi phong trào duy
tân, học hỏi nền văn minh phương Tây, dịch sách, đưa những thứ hay về, học hỏi
về khoa học kĩ thuật để rút ngắn khoảng cách, rèn luyện khí chất của quốc dân Nhật
Bản, nhưng không sùng bái làm mất đi bản sắc dân tộc là một con đường rất đáng
để học hỏi và áp dụng cho mình.
“Khuyến học” là một cuốn
sách mà mọi người nên đọc. Tôi thấy được những lỗi mà mình mắc phải trong đấy
và suy ngẫm lại những câu hỏi như: Mình có đang thực học không? Mình học để làm
gì?...
